Atatürk ve Demokratik Türkiye Eleştiri Yazısı
Atatürk ve Demokratik Türkiye
Halil İnalcık.
İstanbul: Kronik Yayınları, Şubat 2022, 240 sayfa.
Halil İbrahim İnalcık (7 Eylül 1916; Osmanlı İmparatorluğu,İstanbul – 25 Temmuz 2016; Türkiye Cumhuriyeti,Ankara), Türk tarih profesörü. Eserleriyle Osmanlı-Türk tarihine hem siyasi ve ekonomik konularda hem de kültür ve medeniyet tarihi alanında orijinal katkılarda bulunmuş bir bilim insanıdır. Tarih alanındaki üstün çalışmaları ve yetiştirdiği öğrenciler sebebiyle Şeyh-ûl Müverrihin (Tarihçilerin şeyhi) ve Tarihçilerin Kutbu gibi isimlerle de anılmıştır. İnalcık, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesinde 32 yıl hizmet verdikten sonra 1972 yılında Chicago Üniversitesinde Osmanlı Tarihi Kürsüsünü, 1993 yılında Bilkent Üniversitesinde Tarih Bölümünü kurmuştur. İnalcık, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü'ne (2002), TÜRKSOY Onur Madalyası'na (2012), Macaristan Liyakat Nişanı'na sahiptir.
Kitapta genel anlamda anlaşılır bir dil kullanılırken bazı bölümlerde Osmanlıca ve Arapça kökenli kelimelerin kullanıldığını belirtmek gerekir. Kitapta açıklama, tartışma, özetleme gibi anlatım teknikleri kullanılmıştır. Anlatımına baktığımızda ise başlıkları büyük harf ve kalın punto ile, önemli noktaları tırnak içinde belirtilerek okuyucunun dikkatinin çekilmesi amaçlanarak hareket edilmiştir. Yer yer sayısal veriler kullanılarak okuyucunun olayları daha rahat bir şekilde anlaması kolaylaştırmıştır. Ayrıca bellirli cümleler (ya da sözcükler) için sayfanın alt kısmında açıklama yapılmış, kaynakça belirtilmiş, daha fazla bilgi için kitap (ya da makale) önerileri yapılmış vb. okuyucunun daha fazla araştırıp konu hakkında bilgi edinmesi amaçlanmıştır.
Kitap genel olarak on ana bölümden oluşmaktadır. Ana bölümlerde kendi içinde bölüme ayrılarak okuyucunun konuları daha iyi algılaması amaçlanmıştır. Bölümlerde Atatürk'ten, Atatürkçülükten, laiklikten, Türklükten, Türkiye ve Japonya'nın siyasi modernleşmesinden, Osmanlı Devleti'nden, helenizmden, megali ideadan vs. bahsedilmiştir.
İnalcık kitabında Kıbrıs'daki sorunlardan da bahsetmiş ve bu sorunların ''Avrupa'nın Helenizm Yunan davalarını kendi öz davaları gibi benimsemesidir (Sayfa, 228).'' düşüncesinden ortaya çıktığını belirtmiştir. Ayrıca Denktaş ''Batı dünyası, Türkler söz konusu olduğunda nerededir? ... Türkler, Haçlı Avrupası yanında gerçekten insan haklarına inanmış bir Avrupa olduğuna inanmaktadır (Sayfa,230).'' sözlerini söylemiş Batı'nın taraflı bir tutum sergilediğini belirtmiştir.
 |
| Halil İnalcık. |
Kitap, Mustafa Kemal'in hedeflediği Türkiye'nin oluşumunda etkileri olan düşünürlerden (Örneğin, ''Gökalp'in temel görüşleri, özellikle Türk milli devletinin kuruluş döneminde kültür hayatımızıda derin bir etki yapmış, ona yön vermiştir (Sayfa, 176).'',Osmanlı Devleti'nin, Garp'ın, Şark'ın etkilerinden bahsetmiştir.
Kitap Demokratik Türkiye'nin temellerinin nasıl atıldığından, atılırken nelere dikkat edildiğinden, cumhuriyetimizin kurucusu Atatürk ile devrimlerinin kaynağını daha iyi öğrenmek, modernleşen Türkiye'nin sorunlarını anlamak için yazılmış bir eserdir.
Atatatürk devrimini yorumlayan Prof. Dr. Lewis'in ''Türkler pratik sağduyularını ve her şeye çare bulma kabiliyetlerini kullanarak İslamiyet'le modernlik arasında bir uzlaşma şekli bulacaklardır. Bu da onlara, bir çatışma haline düşmeksizin, hem Ata'nın hürriyet ve ilerilicilik yolundan, hem de büyük atalarının Tanrı'ya eriştiren yolundan gitme imkanı verecektir (Sayfa, 124).'' yorumu önemlidir. Ayrıca Prof. Dr. Lewis Türkiye'nin neden Batı'ya daha yakın olduğunu ''Türkiye için asırlık emperyalist tehdit Rusya tarafından geldiği için Türkler daima Rusya'ya karşı Batı ile dayanışma halinde bulunmuşlardır. Halbuki Orta Doğu'nun diğer milletleri, Rusya'ya daha ziyade sempati ile bakarlar (Sayfa, 125).'' sözleri ile açıklamaktadır.
Mustafa Kemal hedeflediği Türkiye'yi oluştururken Arnold Toynbee de belirttiği gibi ''İhtilal otokratik metotlar ile yürütülmüştür (Sayfa, 114).'' İnalcık da ''O radikal devrimlerini uygulamak için devletin başına geçmeli, tam ve mutlak bir iktidar sahibi olmalıydı (Sayfa,23).'' görüşlerini belli etmiştir.
Atatürk dinin ve ibadetin kişinin vicdan işi olduğunu düşünerek hilafeti kaldırmış, laikliği getirmiştir.Atatürk Türkiyesi ''Anadolu'da milli ve seküler bir cumhuriyetin ortaya çıkması, bütün İslam dünyasının temellerinden sarsan gelişmelerin başlangıcıdır (Sayfa,29.)''.
İnalcık Türkiye'nin moderleşmesi konusunda ''Fakat bugün gözlenmektedir ki, Atatürk'ün ölümünden çeyrek asır sonra Türkiye, hala gelişmemiş memleketler arasındadır. Moderleşme gerçekleşmemiştir (Sayfa, 86)'' fikirlerini belirtmiştir.
Mustafa Kemal Atatürk inandığı ilkeler doğrultusunda halkını bağımsızlaştırmaya, millileştirmeye, modernleştirmeye çalışmıştır. Türkiye Cumhuriyeti devletini radikal devrimler ile geliştirmeyi amaçlamıştır. Atatürk demokratik unsurlar ile birlikte Türkiye'yi yaşanabilir bir ülke haline getirmiştir. Atatürk'ün de dediği gibi ''Türk Milleti bağımsız yaşamış ve bağımsızlığı var olmalarının yegâne koşulu olarak kabul etmiş cesur insanların torunlarıdır. Bu millet hiçbir zaman hür olmadan yaşamamıştır, yaşayamaz ve yaşamayacaktır.''.
Halil İnalcık / Atatürk ve Demokratik Türkiye kitabını satın almak için;
Kaynakça:
Yorumlar
Yorum Gönder